Tiglat-pileser Kimdir

Mezopotamyada öne çıkan bir diğer kral ise Tiglat-Pileser. III. Adad-nirari’den sonra tahta çıkan üç kral döneminde de iç problemler ülkeyi meşgul etmiştir. Bu karışık sürecin sonunda MÖ 745 yılında III. Tiglat-pileser (Falasar) bir taht entrikasıyla kral olmuştur.

Bu yeni hükümdar ismini Tiglath-Pileser’in ünlü bir atası için kasıtlı bir referans olabilir Tiglath-Pileser’in I (MÖ. 1115- 1077 hüküm sürer) den aldığı düşünülür.

Krallıktan İmparatorluğa

Adad-nirari III ((M.Ö 744/ 745-727)) günlerinden beri Assur, kuzey komşusu için politik ve askeri olarak zayıftı.

Urartu, başlıca ticaret yollarını Akdeniz’e ve İran platosuna kontrol eden devletlere hükmetti. İmparatorluğun bazı bölümleri antlaşmaların gerektirdiği haraçları ödemeyi bırakmıştı.

Tiglath-pileser III Faaliyetleri

Kral olarak, zeki ve dinç bir insan olan Tiglath-pileser III, çabuk hareket etti.

İdari Yapılanma

Bölgeyi yeniden düzenledi; Valilikler, merkezi iktidardan bağımsızlık için çaba gösterme eğiliminde olanları daha büyük alt sınıflara ayırdı.

Asurlu yetkilileri, yerel yöneticilerini desteklemenin yanı sıra kendisine doğrudan karşı sorumlu olarak görevlendirdi.

738 yılına kadar 80 kadar il vardı. Asurlular, tüm memurlarının sadakat ve verimini sürekli görebilmek için yaptıklarını doğrudan krala bildirmek zorunluluğu getirmişti.

Yerel vergilendirmeden, askeri kaynakların depolanmasından ve yeni Assur’yu desteklemek için yerel kuvvetlerin çağrılmasından sorumluydular. Assur ordusu, şimdi bir önceki döneme göre yetenekli profesyonel güçlere karşı savaşacaktı.

Hazırlama yazılarıyla gönderilen raporları kullanan yeni bir istihbarat sistemi de oluşturuldu. Assur ordusu, şimdi bir önceki döneme göre yetenekli profesyonel güçlere karşı savaşacaktı. Hazırlama yazılarıyla gönderilen raporları kullanan yeni bir istihbarat sistemi de oluşturuldu.

Askeri Seferler

Urartu Seferi

Tiglat-pileser tahta çıktığında Urartu kralı II. Sarduri, Fırat Nehri çevresine nüfuz etmek için Melid ve Kummuh krallıklarını kendine bağlamış, diğer Geç Hitit devletleri üzerindeki denetimini artırmak için harekete geçmişti. Urartu müttefiklerinin oluşturduğu güçlerle Assur ordusu arasındaki savaş MÖ. 743 yılında Adıyaman bölgesindeki Halpa’da (Gölbaşı) gerçekleşti. Assur ordusu büyük bir zafer kazandı.

Urartu bu savaştan sonra ülkesinin batısındaki etkinliğini bir süre için kaybetmiştir. Ancak Assur’un da Torosların kuzeyine egemen olduğunu söylemek zordur.

Tiglat-pileser, Urartu’ya karşı ikinci büyük seferini MÖ 735 yılında yaptı. Assur ordusu bu kez Urartu’nun başkentine kadar ilerleyerek Tuşpa’nın surlarını kuşatmıştır. Assur yazıtlarının abartılı ifadeleri bile başkentin düştüğünü söylememektedir.

Urartu bu savaştan büyük yara almakla birlikte kısa zamanda tekrar toparlanmıştır.

Assur Krallığı III. Tiglat-pileser döneminde Yukarı Dicle bölgesindeki Tuşhan adlı eyalet merkezini yeniden inşa etti.

Assur ülkesinin batısında Akdeniz kıyı şeridine kadar olan tüm krallıklar vergiye bağlandı.

Fırat’ın doğusundaki Arami kenti Hadatu eyalet merkezine dönüştürülerek içinde bir Assur sarayı inşa edildi.

Babilliler İle Savaşı

III. Tiglat-pileser’in güneydeki Babil ile ilişkileri başlangıçta dostça olmakla birlikte Kaldelilerin MÖ 729 yılındaki isyanı sonrasında Babil doğrudan Assur’a bağlandı.

Tiglat-pileser “Sümer ve Akkad Ülkelerinin Kralı” unvanını da kullanarak kendini Babil kralı ilan etti.

Medler İle Savaşı

Tiglat-pileser, doğuda Zagros Dağlarını aşarak Medlerle savaşmış (737-736) ve aldığı binlerce esiri başka bölgelere nakletmişti. Ancak bölgede Assur’a bağlı bir yönetim oluşturma çabası sonuçsuz kalmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.